Dzień z historią plemion pruskich

Już w najbliższą sobotę, 4 października w Centrum Spotkań Europejskich „Światowid” w  Elblągu będzie można posłuchać dwóch wykładów, obejrzeć film i zwiedzić wystawę multimedialną. Wszystko to z okazji 800. rocznicy urodzin Herkusa Monte – pruskiego bohatera, inspiracji dla postaci Konrada Wallenroda. Wstęp wolny!

W 2025 r. obchodzimy 800-lecie narodzin Herkusa Monte – legendarnego wodza pruskiego plemienia Natangów w czasach największego pruskiego powstania antykrzyżackiego w latach 1260 – 1274. Podobnie jak szkocki bohater narodowy William Wallace, Herkus Monte walczył z silniejszym przeciwnikiem o to, by jego lud mógł zachować wolność i własne obyczaje. Stał się symbolem oporu przeciwko krzyżackiej chrystianizacji mieczem, a jego imię przetrwało nie tylko w legendach, ale stało się inspiracją dla pisarzy i artystów, w tym m.in. dla Adama Mickiewicza.

O tych burzliwych czasach i uwarunkowaniach politycznych czasów życia Herkusa Monte opowie dr Alicja Dobrosielska, działająca w Towarzystwie Naukowym Pruthenia.
Pani dr Alina Kuzborska, germanistka i literaturoznawczyni z kolei zaprezentuje jak tragiczne losy pruskiego wodza zapisały się w kulturze i literaturze, służąc m. in. Adamowi Mickiewiczowi do stworzenia tytułowego bohatera powieści „Konrada Wallenroda”.

Historia Herkusa Monte, który przez Litwinów uważany jest za jednego z bohaterów narodowych, stała się również inspiracją, zrealizowanego w języku litewskim, pełnometrażowego czarno-białego filmu z 1972 r. w reżyserii Marijonasa Giedrysa. Film ten znany w Polsce pod tytułem „Wódz Prusów”, dzięki współpracy z Litewskim Centrum Filmowym, będzie można tego dnia zobaczyć na dużym ekranie w Kinie Światowid z polskimi napisami.

Tego dnia otwarta dla zwiedzających będzie również wystawa multimedialna „ŚWIATŁO/CIEŃ”, która wykorzystując zdigitalizowane zabytki woj. warmińsko-mazurskiego oraz multimedialne sprzęty takie jak holobox, stoły multimedialne, czy piramidy holograficzne ukazuje życie codzienne w średniowieczu.

04.10.2025
WYKŁADY – Galeria Nobilis, II piętro CSE „Światowid” w Elblągu
godz. 12.00 – „Hercus Monte – bohater trzech narodów”, dr Alina Kuzborska
dr Alina Kuzborska – germanistka i literaturoznawczyni, pracownik filologii germańskiej UWM w Olsztynie, absolwentka Uniwersytetów Wileńskiego i Warszawskiego, aktywnie działa w organizacjach pozarządowych, m.in. w Towarzystwie Naukowym PRUTHENIA i Stowarzyszeniu Wspólnota Kulturowa Borussia; naukowo zajmuje się tematami pogranicza kulturowego polsko-litewsko-niemieckiego, od wielu lat bada topos Prusów w literaturze, między innymi postać Herkusa Monte w literaturze niemieckiej, litewskiej i polskiej; jest autorką szeregu publikacji naukowych i koordynatorem projektów badawczych i popularnonaukowych.

godz. 13.00 – „Henricus Monte – niemiecki rycerz, pruski wódz…”, dr Alicja Dobrosielska
dr Alicja Dobrosielska – historyk, ogrodnik i animator, absolwentka UWM w Olsztynie, od wielu lat działa aktywnie w Towarzystwie Naukowym PRUTHENIA; pasjonuje ją życie codzienne mieszkańców Warmii i Mazur od średniowiecza aż po czasy nowożytne, zajmuje się też odtwórstwem historycznym (głównie garncarstwem, tkactwem i kuchnią pruską itp.), popularyzacją historii w szkołach i nie tylko… jest autorką książki naukowej pt. „Opór – oportunizm-współpraca”. Prusowie wobec zakonu krzyżackiego w dobie podboju”, oraz wielu artykułów naukowych i popularnonaukowych, a także koordynatorem projektów naukowych i popularnonaukowych.

FILM „Wódz Prusów”
godz. 14.30 – Sala studyjna Kina Światowid

ŚREDNIOWIECZNA WYSTAWA MULTIMEDIALNA „ŚWIATŁO/CIEŃ”
godz. 11.00 – 17.00 II piętro CSE Światowid

Wstęp wolny

Fot. Film 'Herkus Mantas’, reż. Marijonas Giedrys, z 1972 r., na zdjęciu aktor Antanas Šurna (fot. Zilvinasdanys, CC BY-SA 4.0 , via Wikimedia Commons) Lub Fot. Plakat filmu, udostępniony przez Litewskie Centrum Filmowe

Źródło: CSE Światowid w Elblągu